Thứ Bảy, 13 tháng 4, 2013

Ruộng bậc thang Mù Cang Chải - Kiệt tác của bàn tay lao động




Ruộng bậc thang - kiệt tác hiếm có trong nền văn minh lúa nước Việt Nam là sự sáng tạo của đồng bào dân tộc, để thích ứng với điều kiện đất đai, khí hậu và thủy lợi ở vùng núi, trung du.
Lịch sử hình thành ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái, gắn liền với lịch sử cư trú của tộc người Mông - tác giả của những thửa ruộng bậc thang, chủ nhân cư trú đầu tiên tại vùng đất này.
Ruộng bậc thang là một phương thức canh tác nông nghiệp kết hợp nhuần nhuyễn giữa canh tác nương rẫy và ruộng nước. Khai khẩn ruộng bậc thang là một quá trình công phu, tốn nhiều công sức. Theo kinh nghiệm của đồng bào, đó là nơi có độ dốc vừa phải, có nguồn nước, có khả năng tạo mặt bằng, ít sỏi đá, cây to, cỏ mọc dày và tốt là vùng đất thích hợp để khai khẩn.
Sau khi đã lựa chọn được mảnh đất ưng ý, việc tiếp theo là xác lập quyền khai khẩn. Đồng bào có thể chồng các cột đá cao khoảng 1m, hoặc chặt ngọn một số cây gỗ lớn trên mảng đất đó làm dấu hiệu xác lập quyền khai khẩn.
Khi đã huy động được lực lượng và điều kiện thời tiết thuận lợi, việc khai khẩn được tiến hành. Việc này thường được tiến hành vào mùa xuân (khoảng tháng 1, 2, 3) để có thể tháo nước vào sử dụng ngay trong tháng 4, 5 cho kịp thời vụ.
Để làm ruộng, trước hết phải phát cỏ và các loại cây nhỏ, dọn sạch mặt đất, sau đó dùng cuốc đánh các gốc to rồi tiến hành đào và san. Khó khăn nhất là tạo mặt bằng cho ruộng. Mặt bằng ruộng có liên quan đến việc giữ nước và chia đều nước cho toàn ruộng. Việc đào và san ruộng là khâu kỹ thuật đòi hỏi các kỹ năng trong việc khai khẩn ruộng bậc thang.
Ruộng đạt tiêu chuẩn phải đủ 2 tiêu chí cơ bản là mặt bằng ruộng và nguồn nước ngâm chân cho lúa. Người Mông nơi đây đã làm được điều này trong điều kiện hết sức khó khăn để đảm bảo cho việc canh tác lúa nước trên sườn đồi và chân các quả đồi.
Việc tiếp theo là làm bờ ruộng. Trong hệ thống ruộng bậc thang, bờ ruộng là yếu tố quan trọng đóng vai trò là “bức tường” giữ nước. Bờ ruộng được tiến hành làm ngay từ khi san ruộng, đất làm bờ lấy ngay từ chỗ san gạt ở phía mép cuối của mặt bằng thửa ruộng. Người ta thường dùng cuốc bướm cào đất thành bờ, dùng chân dẫm và gáy cuốc đập mạnh vào để nén chặt bờ ruộng. Độ chênh lệch giữa thửa ruộng trên và thửa dưới thường là 1- 1,5 m. Khi có nước tháo vào ruộng, bờ sẽ cứng lại.
Công việc khai khẩn được nối tiếp từ năm này qua năm khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, tạo nên các triền ruộng tựa như những bức tranh nghệ thuật hoành tráng treo trên các sườn đồi. Đây là nét độc đáo của loại hình canh tác mang đậm sắc thái của cư dân vùng cao khu vực Đông Nam Á.
Đến với Mù Cang Chải dù chỉ một lần, du khách cũng cảm nhận được sự giàu có của thiên nhiên, sự đặc sắc của văn hóa và sự ấm áp của tình người.
Đường lên Mù Cang Chải tuy xa và khó khăn, song lại rất thú vị, quang cảnh thay đổi liên tục trên đường, du khách chưa kịp ngắm hết những ngôi nhà sàn Thái trên cánh đồng Mường Lò rộng lớn với bạt ngàn hoa ban, đã được đến với những con đường quanh co, uốn lượn trên các sườn đồi dốc đứng.
Qua đèo Khau Phạ mờ trong sương trắng là tới đất Mù Cang Chải. Từ đây, cứ từ đèo này qua đèo khác, núi này qua núi khác, du khách sẽ cảm nhận rõ nét sự thay đổi của độ cao, hai bên đường là những triền ruộng bậc thang hiện lên hoành tráng giữa bạt ngàn núi rừng Tây Bắc.
Dừng chân tại Mù Cang Chải, đâu đâu cũng thấy những thửa ruộng bậc thang xếp tầng, xếp lớp trải rộng khắp các quả đồi. Do địa hình nơi này là núi cao, vực sâu, cắt xẻ nhiều nên mỗi “mâm xôi” đều được xen giữa các khe nước lớn nhỏ, trập trùng là những rừng thông bạt ngàn. Cứ thế ruộng, rừng, khe, suối... tầng tầng, lớp lớp xếp lên nhau.
Càng lên cao, du khách càng thấy thú vị bởi sự kỳ vĩ, hoành tráng của núi rừng, bởi sự trong lành của khí hậu và bởi sự khéo léo của người dân nơi đây. 
Ruộng bậc thang Mù Cang Chải càng đẹp hơn, quyến rũ hơn vào mùa lúa chín, lúc mà hương sắc của “biển vàng” này cứ cuồn cuộn tỏa hương khắp núi rừng xứ Mù Cang. Những thửa ruộng bậc thang tầng tầng, lớp lớp như những nấc thang khổng lồ bắt lên trời, tựa những mâm xôi vàng

16 nhận xét:

  1. nhìn ruộng bậc thang đẹp đẹp mà là lạ thế nào ý,mình biết là chỉ có dân tộc vùng núi mới có ruộng bậc thang thôi,vì làm ruộng bậc thang sẽ đỡ bị mất nước do vùng cao làm gì có ruộng bằng phẳng như nông thôn đồng bằng đâu.mù cảng chải nơi nét đẹp của thiên nhiên hội tụ

    Trả lờiXóa
  2. Ruộng bậc thang vừa là nét đẹp văn hóa của việt nam, một tuyệt tác của con người, vừa thể hiện được tinh thần chăm chỉ của con người việt nam, từ đời này qua đời khác san đồi, dẫn nước để tạo nên những mảnh ruộng tuyệt đẹp này, Ngắm những ruộng bậc thang mà thấy yêu tổ quốc ta vô cùng.

    Trả lờiXóa
  3. Thật là khi lên những vùng dân tộc, như mù căng chải nhìn những cánh đồng ruộng bậc thang mà thấy trong lòng nhẹ nhõm vô cũng, thấy một cảm giác yêu dân tộc, yêu tổ quốc vô cùng, lên đó mà thấy ngỡ ngàng như mình không phải ở dưới hạ giới nữa. Nếu ai chưa có dịp thì nên một lần thăm ruộng bậc thang của việt nam......

    Trả lờiXóa
  4. Đúng là chỉ có lao động thì con người mới phát triển được về mọi mặt. Con người ta từ hàng triệu năm trước cũng tiến hóa nhờ vào lao động. Trên một địa hình đồi núi, không bằng phẳng,không thuận tiện cho việc canh tác hay chồng cấy gì cả. Vậy mà người dân lao động đã nghĩ ra những cách làm rất thông minh và sáng tạo để vẫn có thể duy trì sản xuất đảm bảo đời sống, thật là ngưỡng mộ.

    Trả lờiXóa
  5. Đẹp biết bao quê hương Việt Nam ta. Đứng là không đi thì không biết được những cảnh đẹp như thế này trên đất nước ta. Các quả đồi nối tiếp nhau chính là những quả đồi rộng bậc thang ẩn hiện trong làn sương mù sáng sớm của vùng Tây Bắc. Không thể tượng tượng được rằng bàn tay con người có thể làm nên những thứ như thế này.Quá tuyệt vời.

    Trả lờiXóa
  6. Thật tuyệt đẹp, ruộng bậc thang đã mang lạo một vẻ đẹp riêng cho miền núi, đó là một kiệt tác hiếm có trong nền văn minh lúa nước Việt Nam, nó như một nét đẹp du lịch, rất quyến rũ và đầy chất mơ mộng khi mỗi sớm ban mai được ngắm nhìn ruộng bậc thang trong làn sương mờ ảo

    Trả lờiXóa
  7. Thật thích khi được đến và ngắm nhìn tận mắt ruộng bậc thang của đồng bào dân tộc vùng cao, đó cũng là một nét đẹp trong văn minh lúa nước của đất nước ta, đến với ruộng bậc thang ta còn cảm nhận được sự ấm áp của tình người cảm nhận được sự thân thiện của bà con nơi đây

    Trả lờiXóa
  8. Ruộng bậc thang nước ta mang vẻ đẹp mềm mại, uốn lượn và đặc biệt là màu sắc của những thửa ruộng hài hòa cực kỳ lãng mạn, quyến rũ. Đến với nơi đây, sẽ được ngắm nhìn màu xanh của lúa, hòa quyện với những “dải lụa” song song của đất gợi một vẻ đẹp vừa hiền hòa vừa lôi cuốn.

    Trả lờiXóa
  9. Ruộng bậc thang chính là một điểm du lịch thú vị không thể bỏ qua của du khách trong nước cũng như quốc tế khi họ có dịp đến với vùng đất này. Giá trị văn hóa của ruộng bậc thang được thể hiện ở kinh nghiệm canh tác, tập quán sản xuất, hình thành các thửa ruộng bậc thang của mỗi dân tộc in đậm những nét đặc trưng khác nhau, tạo nên văn hóa canh tác trên ruộng bậc thang của cộng đồng bà con các dân tộc.

    Trả lờiXóa
  10. Cái khó ló cái khôn là ở chỗ này đấy. Dù địa hình không được thuận lợi nhưng bà con các dân tộc vẫn có thể biến nó thành nơi để canh tác trồng trọt. Đúng là khâm phục với tài năng và sự sáng tạo của nhân dân ta. Đấy chính là nét đẹp truyền thống đáng để gìn giữ cho đến muôn đời sau

    Trả lờiXóa
  11. “Bàn tay ta làm nên tất cả, cho dù sỏi đá cũng thành cơm” với ý trí nghị lực của con người luôn muốn chinh phục thiên nhiên, nhân dân vùng miền núi đã cải tạo đất đai hình thành những khu ruộng bậc thang có thể trông đươc nhiều loại cây không bị khô hạn cho hiệu quả kinh tế và giúp xóa đói giảm nghèo. Điều đó nói lên được bản chất của con người Việt Nam là luôn cần cù chịu khó sẵn sàng chấp nhận thách thức để vươn lên thoát nghèo

    Trả lờiXóa
  12. Con người Việt Nam cần cù, chăm chỉ, luôn sáng tạo trong lao động. Những sáng tạo đã đem đến những kiết tác như ruộng bậc thang. Vừa giúp phát triển kinh tế, phù hợp với điều kiện thời tiết, địa hình ở những vùng núi, lại còn đem đến vẻ đẹp cho quê hương đất nước. Càng tô thêm sự kỳ vĩ, của đất nước.

    Trả lờiXóa
  13. Yêu đất nước Việt Nam này quá!

    Trả lờiXóa
  14. Đẹp quá! Nước mình có những nơi đẹp thía này chưa đi thăm hết, sao phải du lịch Thái Lan?!

    Trả lờiXóa
  15. Khi đi lên khu vực miền núi Tây Bắc thì ai cũng ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của ruộng bậc thang thẻ hiện sự cải tạo làm việc không biết ngừng nghỉ của nhân dân nơi đây. Thể hiện sự vươn lên đói nghèo cải tao thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống của mình. Những hình ảnh đó thật thơ mộng giúp làm nên bức tranh Việt Nam thật nhiều màu sắc

    Trả lờiXóa
  16. Ngỡ ngàng trước vẻ đẹp của ruộng bậc thang cũng như sự sáng tạo của nhân dân ta. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần không ngại khó khăn gian khổ của nhân dân ta, bám lấy đất đai của cha ông, sinh sống và làm giàu trên mảnh đất quê hương. Đó chính là những hình ảnh sống động về đất nước Việt Nam thơ mộng, giàu đẹp. Yêu lắm quê hương, con người Việt Nam!

    Trả lờiXóa